Algen in het aquarium, waarom goede planten het beste wapen zijn
Groene ruiten, bruine aanslag op de bodem of lange draden die aan het hout kleven. Vrijwel iedereen met een aquarium krijgt vroeg of laat met algen te maken, en de eerste reactie is vaak schrobben en een flesje algenbestrijder kopen. Dat helpt een week. Wie het probleem echt wil oplossen, kijkt naar de oorzaak, en die ligt bijna altijd in een onbalans tussen licht, voedingsstoffen en planten.
Wat algen nodig hebben
Algen zijn eenvoudige planten. Ze groeien op dezelfde ingrediënten als de planten die je wel in je bak wilt hebben, namelijk licht, CO2 en voedingsstoffen zoals nitraat en fosfaat. Het verschil is dat algen heel snel reageren op een overschot. Blijft er voeding over die de planten niet gebruiken, dan grijpen de algen hun kans.
In een bak met weinig of zwak groeiende planten is er altijd een overschot. Vissen produceren afval, voer dat blijft liggen vergaat en kraanwater bevat vaak al nitraat en fosfaat. Zonder planten die dat opnemen, hebben algen vrij spel.
Planten als concurrent van de alg
Een dicht beplant aquarium heeft zelden last van algen. De planten gebruiken de voedingsstoffen voordat de algen eraan toekomen en veel soorten scheiden stoffen af die algengroei remmen. Daarnaast geven ze schaduw op de bodem en het hout, precies de plekken waar algen graag beginnen.
Snelgroeiende soorten doen het meeste werk. Stengelplanten zoals limnophila, hygrophila en waterpest groeien per week centimeters en zuigen de bak leeg. Wie aquarium planten uitzoekt om algen terug te dringen, kiest dus eerst voor een paar van deze groeiers en pas daarna voor de langzame sierplanten als anubias en mos. Een vuistregel is dat ongeveer de helft tot twee derde van de bodem beplant moet zijn.
Drijfplanten als snelle hulp
Drijfplanten zoals amazonekikkerbeet en kroos halen hun CO2 uit de lucht en groeien daardoor sneller dan ondergedoken planten. Ze filteren bovendien het licht, waardoor algen op de bodem minder kans krijgen. Bij een acuut algenprobleem is een handvol drijfplanten vaak de snelste weg naar helder water. Schep wekelijks een deel weg, zodat de rest van de bak nog licht krijgt.
Licht is vaker het probleem dan je denkt
Een aquariumlamp die twaalf uur brandt, geeft algen zes uur extra om te groeien. Zes tot acht uur per dag is voor de meeste planten voldoende. Zet de verlichting op een tijdschakelaar, zodat het ritme elke dag gelijk is. Staat de bak bij een raam, dan telt het daglicht erbij op en is een kortere lamptijd verstandig.
Ook te weinig licht geeft algen. Planten groeien dan niet, nemen geen voeding op en de bruine kiezelalg verschijnt op bodem en bladeren. In dat geval helpt een sterkere lamp meer dan een algenmiddel.
Voeding geven, maar dan wel in balans
Veel aquarianen stoppen met plantenvoeding zodra ze algen zien, uit angst de algen te voeden. Meestal werkt dat averechts. Planten die een tekort hebben aan ijzer, kalium of sporenelementen stoppen met groeien en laten de voedingsstoffen die wel aanwezig zijn liggen voor de algen. Een complete vloeibare voeding in een lage dosering houdt de planten aan het werk.
CO2 is de grootste groeifactor. In een bak zonder CO2-toevoeging groeien alleen de makkelijke soorten goed. Een eenvoudige CO2-set met een drop checker laat planten zichtbaar harder groeien en de algen zichtbaar verdwijnen, vaak binnen een paar weken.
Het aquarium als rustpunt in huis
Een gezond beplant aquarium is vrij van algen en tegelijk een meubelstuk. Steeds meer mensen in Drenthe kiezen voor een strak ingerichte bak als blikvanger in de woonkamer, en in menig woonwinkel in Emmen staan kasten en dressoirs die als onderstel dienen, mits ze het gewicht van honderd liter water aankunnen. Een goed groeiende beplanting maakt van zo’n bak een levend schilderij.